علوم دام

پرورش گاو

اهميت غذايي شير و مقايسه شير گاو و گاوميش

وان لكم في الانعام لعبره نسقيكم مما في بطونه من بين فرث ودم لبنا خالصا سائغا للشاربين (سوره نحل آيه 66 )
”براي شما در چهارپايان پندي است از شير خالص كه از شكمشان از ميان سرگين وخون بيرون مي آيد،سيرابتان مي كنيم ،شيري كه به كام نوشندگان گوارا است .”

ترجمه و گردآوري : ژيلا توپچي خسروشاهي ،كارشناس پژوهشي بخش دامپروري مركز تحقيقات كشاورزي ،منابع طبيعي استان آذر بايجان شرقي

شير كاملترين غذايي است كه مي تواند مورد استفاده انسان قرار گيرد. به همين منظور يكي از فعاليتهاي اساسي دامداري در دنيا پرورش دامهاي شيري است. اين ماده غذايي از يك تركيب پيچيده تشكيل شده كه شامل چربي ، پروتئين ، قند لاكتوز ، عناصر معدني ، ويتامينها ، آنزيمهاوآب ميباشد.فرآورده هاي شيري بهترين منابع تامين كلسيم بدن انسان هستند. مصرف شير وفراورده هاي مختلف آن به ويژه فراورده هاي تخميري، منجر به افزايش طول عمر، افزايش بازده جسمي وفكري، كاهش بيماريهاي عفوني، كاهش بيماريهاي استخواني ورشد مطلوب كودكان ونوجوانان ميشود. استفاده از شيروانواع صنايع لبني يك ناحيه، بطورعمده از عوامل اقتصادي وشرايط آب وهوايي ،عادات غذايي، سليقه غذايي مردم وسطح تكنولوژي پيروي مي كند. ارزش بيولوژيكي پروتئينهاي موجود در اين ماده غذايي معادل نسبت درصد ازت جذب شده مي باشدكه براي تامين رشدوبقا در بدن نگهداري مي شود.پروتئين شير شامل80 % كازئين ، 20% پروتئينهاي محلول مي باشد. تركيبات شير دامها نه تنها از نوعي به نوع ديگر بلكه در نژادهاي مختلف متغير بوده ضمن اينكه عوامل محيطي (سن،فصل ،تغذيه ،بهداشت وشيردهي )نيز به نوبه خود موجب تغييراتي در تركيب شير مي گردند. بيش از نيمي از جمعيت جهان در نواحي خاور دور وخاور نزديك وبرخي قسمتهاي اروپا شير وفراورده هاي شير گاوميش را به مصرف مي كنند. بازده توليد زياد گاوميش شيري ،عملكرد بالاي شير باچربي و ومواد جامد بالا استفاده از شير براي چندين غذاي پختني وغذاي كودك، باعث شده كه اين حيوان براي كشورهاي در حال توسعه بسيار ارزشمند باشد. بنابر اين دستيابي به اطلاعات كاملي در باره خواص فيريكوشيميايي شير گاوميش وارزش تغذيه اي آن براي تكنولوژي شير مايع ضروري به نظر مي رسد. برخي از مردم هند، عقيده اشتباهي در مورد ارزش غذايي شير گاوميش دارند. گروهي از مردم معتقدند شير گاوميش به اندازه شير گاو حاوي مواد مغذي نيست. گروهي نيز اين نظر رادارند كه مصرف شير گاوميش اثر بدي روي توان فكري مصرف كننده مي گذارد. چنين عقايد ونظراتي بي پايه واساس بوده وهيچ مطلب علمي اين نظرات را تاييد نمي كند. به رغم آن كه شير گاوميش به دليل چربي وموادجامد بدون چربي زياد غني تر از شير گاو است. در آزمايش هاي تغذيه اي كه در مصر انجام شد معلوم شد كه قابليت هضم مواد جامد شير گاو وشير گاوميش به يك اندازه بوده وچربي زياد شير گاوميش اثري روي قابليت هضم آن ندارد. چربي شير گاووگاوميش مقدار كمي اسيد چرب ضروري دارد. فاكتور اساسي در تعيين انرژي شير در درجه اول ميزان چربي آن است. شير گاو67 كيلوكالري وشير گاوميش 117كيلوكالري انرژي در 100 ميلي ليتر دارد. افراد ديگري اين نظر را دارند كه شير گاو وشير گاوميش در موشها باعث رشد شده وهيچ تفاوتي از اين نظر بين شير دو گونه مشاهده نكردند. محققين هندي ارزش بيولوژيكي وقابليت هضم پروتئين شير گاو، گاوميش وبز را بررسي كردند. معلوم شد كه پروتئين شير اين سه گونه در ميزان افزايش رشد اثر برابري دارند وضرايب قابليت هضم آنها تقريبا يكي است. ارزش بيولوژيكي حقيقي پروتئين شير گاوميش ،گاو وبز به ترتيب 9/86 ،9/83 ،4/78 وقابليت هضم آنها بترتيب 9/91، 8/88، 4/94ذكر شده است. مقدار لاكتوز شيرگاو وگاوميش بين 5/ 4 تا 9/4% مي باشد. در باره مقدار ويتامينها ي شير گاوميش وفرآورده هاي آن،مطالعاتي در هند انجام گرفته است. در مقايسه با شير گاو، كاروتن در شير گاوميش وجود ندارد. بنابراين پتانسيل ويتامين A شير گاوميش بخاطر ويتامين Aموجود در چربي آنست . ميزان ويتامين A شير گاو وگاوميش وتغييرات فصلي آنان بررسي شده ومعلوم كه شير گاوميش به دليل ميزان چربي بيشتر ،ويتامين A بيشتري در مقايسه با شير گاودارد. ويتامينA در هر گرم شير گاوميش بين8/14و8/44 واحد بين المللي متغير است. در هر دو گونه حداكثر ويتامين طي ماههاي اگوست تا اكتبر وحداقل آن طي ماه هاي مارس وآوريل ملاحظه شد. افراد ديگري تغييرات فصلي ويتامين A شير گاوميش را مورد توجه قرار داده ومعلوم كردند كه ميزان آن طي فصل بادهاي موسمي حداكثر وطي فصول تابستان و زمستان در حداقل است. ميانگين تيامين ،اسيد نيكوتينيك و ريبوفلاوين شير گاوميش بترتيب 50/ ،83/ ،07/ 1ميكروگرم در ميلي ليتر بيان شده است. پال وهمكاران ميانگين اسيد آسكوربيك شير گاوميش را 1/28 قسمت در ميليون گزارش كردند كه بيشتراز مقداري است كه در شير گاو بدست آمده است. بااستفاده از لاكتوباسيلوس لاكتيس آشكارشد كه ميانگين ويتامين 12B شير گاوميش از 8/2 تا 4 ميكروگرم در ميلي ليتر متغير است .شير گاوميش آب كمتري داشته ،ماده خشك ، چربي ،لاكتوز وپروتئين آن از شير گاو بيشتر وشامل 16% ماده خشك در مقايسه با 14- 12% شير گاو است. ماده خشك زياد شير گاوميش نه تنها باعث ايده ال شدن اّ ن جهت فراوري عالي محصولات لبني شده بلكه مربوط به ذخيره انرژي در جريان اّن پروسه مي شود. ما ست تهيه شده از شير گاوميش، بدون افزودن پروتئينهاي اضافي شير يا مواد ژله اي حالت ضخيم و طبيعي دارد.بر خلاف گاوهاي شيري جديد، گاوميش مي تواند بدون نياز به استفاده زياد از غذاي كنسانتره اي رشد كند. علوفه،شبدر، كاه قسمت عمده رژيم گاوميشها را تشكيل مي دهد.تاكنون در جيره غذايي گاوميشها از پودر استخوان،پودر ماهي يا جيره هاي اصلاح شده از نظر ژنتيكي استفاده نشده است. غني بودن شير گاوميش از نظر مواد مغذي در مقايسه با شير گاو ، آنرا براي تهيه شير خشك مناسب وقابليت نگهداري فراورده هاي آنرا بيشتر نموده است.شير گاوميش بطور ميانگين حاوي 163/ درصدكلسيم و101/ در صد فسفر است كه اين اعداد در شير گاو بترتيب 127/ و092/درصد است. شير گاوميش 43% كلسترول كمترو40% پروتئين بيشتر ازشير گاو دارد.

ارزش تغذيه اي شير هاي مختلف (گرم بر 100ميلي ليتر)

مواد مغذي	شير گاو	شير انسان	شير گاوميش	شير بز
پروتئين (گرم)	3/2	1/1	4/3	3/3
چربي ( گرم)	4/1	3/4	6/5	4/5
كربوهيدراتها ( گرم)	4/4	7/4	5	4/6
انرژي (كيلوكالري)	67	65	117	72
كلسيم (ميلي گرم)	120	28	210	170
فسفر (ميلي گرم)	90	11	130	120
آهن (ميلي گرم)	0/2	NA	0/2	0/3
تيامين (ميلي گرم)	0/05	0/04	0/02	0/05
ريبوفلاوين(ميلي گرم)	0/19	0/02	0/10	0/04
ويتامين C (ميلي گرم)	2	3	1	1
ويتامين B12 (ميلي گرم)	0/14	0/02	0/14	0/05
آب ( درصد)	87/30	87/75	82/20	85/7

منابع:
1- م. فهيم الدين. شجاع . جليل. رافت، عباس .1379. پرورش گاوميش. انتشارات جهاد دانشگاهي. آذر بايجان غربي
2- فرهومند. پ. 1380. پرورش گاوميش. انتشارات دانشگاه اروميه.اروميه
3- بينام . 1382. شير اكسير حيات. مقاله تغذيه اي. سنبله. ش 27 . پياپي 123
4- قبادي. ف .1375. بررسي مقدماتي تركيبات شير گاوميشهاي مختلف استان خوزستان. مركز تحقيقات منابع طبيعي واموردام خوزستان
5- بي نام. ارزش تركيبات شير. مجله كشاورزي. شماره 184. 31
6ـ مه پيكر مقدم . ح . 1380. شناخت وپرورش گاوميش . انتشارات عميدي

7.Mumtaz Khalid Ismail. 2000-2002.Health and Nutrition. The Benefits of Milk (Part 1) .Internet searching (feedback@bawarchi.com )
8.Anonymous.composition buffalo milk. Intrnet searching(netnitco.net)
9.Anonymous. 2001. Mother,s Milk. Internet,Hygien library catalog. ortohotrophy, chaptXL.III

10.Anonymous. 2001. Serious-jonas Camargo Assunco Buffalando . Internet searching

11.Anonymous. Buffalo milk from Britian.Internet searching (info@buffalo milk.co.uk )

+ نوشته شده در یکشنبه 1384/06/20ساعت 9:43 قبل از ظهر توسط مهدی نامدار |

نرم افزار

نرم افزار جیره نویسی SPARTAN

Download

نرم افزار pedigree viewer

این نرم افزار برای نوشتن و مدیریت شجره نامه به کار برده می شود

Download منبع

نرم افزار جیره نویسی CNCPS

CNCPS

Cornell Net Carbohydrate and Protein System

Download

+ نوشته شده در چهارشنبه 1384/06/09ساعت 7:32 بعد از ظهر توسط مهدی نامدار |