موقعيت

الف-فواصل:

حداقل فاصله محدوده تاسيسات دامداريهاوكارخانجات باواحدهاي مشابه وغيرمشابه وهمچنين باشهر،شهرك وروستا (مناطق مسکونی ) جنگل،رودخانه،درياوسايرعوارض طبيعي،حريم فرودگاه،جاده،راه آهن،خطوط اصلي انتقال نفت وگاز،شبكه هاي فشارقوي برق وواحدهاي صنعتي(عوارض تاسيساتي)،براساس مفادمندرج درجدول،فواصل تعيين مي شود.

تبصره1:درمواقع اضطراري وياارائه دلايل مستدل،كميسيون مركزي مجازاست،نسبت به كاهش ياافزايش حداقل فواصل مذكورمندرج درجدول فوق الذكر،تصميم لازم رااتخاذكند.

تبصره2:درخصوص بعضي ازكارخانجات وواحدهاي پرورش بعضي ازحيوانات كه درجدول فواصل است،نامي ازآنهابرده نشده است،براساس توضيحاتي كه درفصول اختصاصي پرورش هركدام ازآنهاذكرشده اقدام مي شود.

ب-عوارض جغرافيايي واقليمي

1-درحدامكان،محل تاسيسات بايدبه گونه اي انتخاب شود،كه جهت وزش بادازسوي مناطق مسكوني به طرف دامداري باشد.

2-محل تاسيسات درموردحيوانات پوستي غيرنشخواركننده،به خصوص جوندگان،بايدطوري احداث شودكه ازنظرعبورومرور سايرحيوانات وجوندگان وحشي به داخل تاسيسات جلوگيري به عمل آيد.

3-محل تاسيسات نبايددرمسيرهاي شناخته شده،قرارگيرد.

تاسيسات وتجهيزات

الف-ضايعات:

به منظورمعدوم كردن تلفات وضايعات دركليه واحدهاي دامداري،كارخانجات جوجه كشي وكشتارگاهها،بايدنسبت به حفرچاه تلفات،نصب كوره لاشه سوز،دفن ياتحويل آنهابه مراكزتبديل ضايعات بارعايت كليه شرايط بهداشتي اقدام شود.

تبصره:درهرصورت كليه واحدهاي دامداري،كارخانجات ياكشتارگاههابايدنسبت به تبديل،محو يادفن تلفات وضايعات خود، به نوعي كه باعث شيوع بيماري ياانتشارآلودگي نشود،اقدام كنند.

ب-فاضلاب

تصفيه فاضلاب دامداريهاوكارخانجات برحسب مورد،داراي ضوابط مشروحه زيرخواهدبود:

1-درنقاطي كه آبهاي تحت الارضي پائين باشدواطراف گاوداري،زمين كشاورزي وجودداشته باشد،گاوداري بايدداراي سيستم جمع آوري فاضلاب ازشيردوشتي،محل پرورش گوساله وزايشگاه باشدوفاضلاب مزبور،جهت كاهش بارآلودگي ورسوب موادمعلق به حوضچه ترسيب هدايت شودوپس ازرسوب گيري درحوضچه هاي مزبور،به زمينهاي كشاورزي جاري گردد.

2-درگاوداريهايي كه آبهاي تحت الارضي پائين باشدودراطراف گاوداري زمين كشاورزي وجودنداشته باشد،فاضلاب بايدپس از عبورازحوضچه هاي ترسيب،به چاه فاضلاب هدايت شود.

3-درنقاطي كه آبهاي تحت الارضي بالاباشدودراطراف گاوداري زمين كشاورزي وجودداشته باشد،فاضلاب بايدبه حوضچه هاي ترسيب هدايت شودوپس از24ساعت توقف درحوضچه هاي مزبور،همراه باآب كشاورزي درزمينهاي زراعتي جاري گردد.

4-درنقاطي كه آبهاي تحت الارضي بالاباشدودراطراف گاوداري زمين كشاورزي وجودنداشته باشد،فاضلاب بايد به حوضچه هاي ترسيب هدايت وپس از24ساعت توقف،توسط دستگاه تخليه به محل مناسب ديگري حمل شود.

5-درخصوص گاوداريهاي كوچك وسايردامداريهاوكارخانجات جوجه كشي وميادين دام،بسته به شرايط جغرافيايي واقليمي ونوع دام وشيوه بهره برداري،فضولات بايدبه نوعي جمع آوري وخارج شوند،كه باعث آلودگي واحديامحيط زيست  اطراف نگردند.

6-فاضلاب كشتارگاهها،بايدپس ازتصفيه كامل حياتي وتوليدي،درزمينهاي كشاورزي ياچاه فاضلاب،برحسب امكانات جاري شود.

7-تخليه فاضلاب كليه دامداريها،كارخانجات وكشتارگاههابه رودخانه،آب بندان،درياودرياچه ممنوع مي باشد.درمواقع اضطراري،بانظرموافق كارشناسي محيط زيست بلامانع است.

ج-لوازم ووسايل:

1-كليه دامداريهابايد،مجهزبه تاسيسات ولوازم ووسايل مخصوص ضدعفوني،سمپاشي وهمچنين،مجهزبه وسايل ايمني باشند.

2-كاركنان دامداريهابرحسب وظيفه بايد،مجهزبه كلاه،لباس كاروچكمه باشندوسايروسايل بهداشتي وايمني براي آنان درواحدمهياباشد.

ضوابط تاسیس واحدهای  دامپروری

تأسيس واحدپرواربندي گوساله

ضوابط صدورپروانه تاسيس واحدهاي پرواربندي گوساله:

1-ظرفيت:

ظرفيت هرواحدپرواربندي جديدالتاسيس،نبايددرهردوره از50راس كمترواز1000راس بيشترباشد.

تبصره:شركتهاي تعاوني توليدوكشت وصنعتهاي واجدشرايط مي توانند،متقاضي اخذپروانه تاسيس پرواربندي گوساله، بيش از هزارراس درهردوره باشند.

2-زمين:حداقل زمين موردنيازجهت تاسيس واحدهاي پرواربندي گوساله برحسب ميزاني كه درذيل نقشه هاي منضم به ((نظام))قيد شده است،مشخص مي شود.

زمينهاي ارائه شده جهت كشت نباتات علوفه اي بايد ازانواع زمينهاي آبي باشد وبه ميزاني تعيين گرددكه بتواندحداقل 3/1 كل نيازغذائي موردنيازدام راتامين كند.

3-نقشه وجايگاه:جهت پرواربندي وپرورش گوساله،نقشه هاي تيپ براي ظرفيتهاي 25-100و300راس دراقليمهاي سردسيروگرمسيربه شرح منضم به كتاي طراحي،پيش بيني وترسيم شده است.

مباني محاسباتي نقشه هاي تهيه شده برحسب هرراس گوساله پروارتعيين مي شودومتوسط مساحت زيربناي مفيدموردنيازبه ازاي هرراس گوساله پرواري اصيل دريك دوره،85/4مترمربع مسقف و15/5مترمربع غيرمسقف وبه ازاي هرراس گوساله دورگ وبومي،35/4مترمربع مسقف و5مترمربع غيرمسقف،به شرح زيرمي باشد.

تبصره1:درواحدهاي كمترازيكصدراس،احداث محل عمليات دامپزشكي ضروري نيست ودرظرفيتهاي بالاي 100راس به ازاي هر100راس اضافه(علاوه برآنچه كه دربالااشاره گرديد)،10مترمربع مسقف ودوبرابرآن بهاربنددرنظرگرفته مي شود.

تبصره2:جهت بارگيري وتخليه گوساله بايدسكوي موردنيازپيش بيني شود.

تبصره3:باتوجه به عوامل جوي وشرايط اقليمي درمناطق مختلف كشور،به تشخيص كميسيون صدورپروانه استان،مي توان يه جاي سكوي علوفه (غيرمسقف)ازانبارعلوفه(مسقف)استفاده كرد.

4-فواصل:رعايت فواصل درخصوص تاسيسات پرواربندي گوساله،برطبق جدول فواصل منضم به ((نظام))الزامي است.

تبصره1:تاسيسات موجودي كه جهت صدورپروانه بهره برداري واحدهاي فوق الذكربه كارخواهدرفت،بايدبه تائيدكميسيون صدورپروانه استان رسيده باشدومبناي محاسبه ظرفيت چنين واحدهائي براساس آنچه كه درقسمتهاي ذكرشده است،مي باشد.

تبصره2:گاوداريهاي موجودي كه به علت عدم امكان رعايت فاصله مشمول  دريافت پروانه بهره برداري نوسازي يابهسازي نشوند،مي توانندبرابرضوابط انتقال،پروانه تاسيس دريافت كنند.

تبصره3:تمديدپروانه بهره برداري واحدهاي گاوداري شيري بالاي هزارراس،كه قبلا"پروانه بهره برداري دريافت كرده اند، بلامانع است.

تاسيس واحد پرورش گاو شيری                                                                                                                                                   

ضوابط صدورپروانه تاسيس واحدهاي گاوشيري

1-ظرفيت:ظرفيت گاوداري شيري جديدالتاسيس،نبايداز20راس كمترباشدوظرفيتهاي بيشتربه شرح زير تعيين مي شود.

- واحدهاي كوچك به ظرفيت 20الي 50راس گاومادر.

- واحدهاي متوسط به ظرفيت 51الي 150راس گاومادر.

- واحدهاي بزرگ به ظرفيت 151الي 300راس گاومادر.

- واحدهاي خيلي بزرگ به ظرفيت بيش از300راس گاومادر(حداكثر500راس)

2-زمين:حداقل زمين موردنيازجهت تاسيس واحدهاي گاوداري شيري برحسب ميزاني كه درذيل نقشه هاي منضم به ((نظام)) قيدشده است،مشخص مي گردد.

زمينهاي زراعي موردنياز(خريدقطعي،واگذاري،اجاره حداقل 25ساله)جهت كشت نباتات علوفه اي به ميزان يك هكتاربراي 2راس گاواصيل،يك هكتاربراي 3راس گاودورگ ويك هكتاربراي4راس گاوبومي است كه بتواندحداقل 3/1كل نيازموادغذايي دام راتامين كندبقيه نيازغذايي توسط دامداروازطريق موادغذايي متراكم تامين مي شود.

تبصره:درمناطق گيلان،مازندران،گرگان وگنبد،ميزان زمين زراعي موردنيازمي تواندتامقدار30درصدكاهش پيداكند.(به عنوان مثال 7/0هكتارجهت دوراس گاواصيل ).

3-نقشه وجايگاه:جهت نگهداري وپرورش گاوشيري نقشه هاي تيپ براي ظرفيتهاي 10-20-30-50-75-100راس براي اقليمهاي سردسير،گرمسيرومعتدل به شرح منضم به نظام طراحي،پيش بيني وترسيم شده است.مباني محاسباتي نقشه هاي تهيه شده برحسب هرراس گاومولدتعيين گرديده ومتوسط مساحت زيربناي مفيدموردنيازبراي يك راس گاومولد(مادر)،6/15مترمربع مسقف و5/19مترمربع غيرمسقف است،كه براساس تركيب گله ونيازهاي جنبي،به طورتقريب،به شرح زيرمي باشد.

                                                                                                          مساحت موردنياز(مترمربع)

تبصره1:ساختمانهاي جنبي گاوداري تاظرفيت يكصدراس گاومولدمطابق معيارهاي تعيين شده تهيه وطراحي مي شودواز ظرفيت يكصدراس به بالا،به ازاي هريكصدراس ظرفيت گاواضافي،مساحت زيربناي مفيد جايگاه موردنيازبه شرح زيرقابل افزايش مي باشد.

- داروخانه وبيمارستان                       15درصد

- گوساله داني وزايشگاه                     50درصد

- دفتراداري ومديريت ومسكوني           30درصد

- سالن انتظار،سالن شيردوش،گاوهاي محل          50درصد

جمع آوري وسردكردن شيروموتورخانه

سايرساختمانهابايدطبق زيربناي مفيدتعيين شودوبه نسبت ظرفيت واحدگاوداري افزايش يابد.

تبصره2:باتوجه به عوامل جوي وشرايط اقليمي موجوددرمناطق مختلف كشور،بنابه تشخيص كميسيون صدورپروانه استان،   مي توان به جاي سكون علوفه (غيرمسقف)ازانبارياهانگارعلوفه(مسقف)استفاده كرد.

تبصره3:درمناطق خيلي سرد،كه آخوروراهروتغذيه درزيرسقف قرارمي گيرد،مساحت زيربناي غيرمفيدنسبت به ميزان تعيين شده تا20درصدقابل افزايش است(به تعريف زيربناي مفيدوغيرمفيد رجوع شود)

4-فواصل:رعايت فواصل درخصوص تاسيسات گاوداري شيري،برطبق جدول فواصل،منضم به((نظام))الزامي است

تاسيس واحد پرواربندی بره                                                                                                                                                      

-ظرفيت:ظرفيت يك واحدپرواربندي بره دريك دوره پروارنبايداز100راس كمترباشدظرفيتهاي بيشتربه شرح زيرتعيين مي گردد:

-واحدهاي پرواربندي بره به ظرفيت صدالي سه هزارراس بره درهردوره،براي كليه متقاضيان واجدشرايط مجازاست.

-واحدهاي پرواربندي بره به ظرفيت بيش ازسه هزارراس بره درهردوره،براي شركتهاي تعاوني توليدوكشت وصنعتهاي واجدشرايط مي باشد.

تبصره:صدورپروانه براي تاسيس پرواربندي بره به ظرفيت بيش ازسه هزارراس بره درهردوره،منوط به تصويب نهائي كميسيون مركزي است.

2-زمين:حداقل زمين موردنيازجهت تاسيس واحدهاي پرواربندي بره برحسب ميزاني كه درذيل نقشه هاي منضم به((نظام))قيد شده است،مشخص مي شود.

زمينهاي ارائه شده جهت كشت نباتات علوفه اي،بايدازانواع زمينهاي آبي باشدوبه ميزان يك هكتار،جهت 25راس بره پروار تعيين مي شود.بقيه نيازغذائي،توسط دامداروازطريق موادغذايي متراكم تامين مي گردد.

تبصره:ميزان كل موادغذايي موردنيازمعادل 100واحدعلوفه اي به صورت متعادل وبه ازاي هرراس بره پرواري دريك دوره 100روزه مي باشد.براي حداقل دودوره پرواربندي نيازغذايي دوبرابرخواهدبود.

3-نقشه وجايگاه:جهت نگهداري بره پرواري،نقشه هاي تيپ براي ظرفيتهاي 100تا250راس براي اقليمهاي سردسير،گرمسيرو معتدل به شرح منضم طراحي، پيش بيني وترسيم شده است.مباني محاسباتي نقشه هاي تهيه شده براي هرراس بره  به طورتقريب  93/0مترمربع مسقف و98/1مترمربع غيرمسقف به شرح زيرمي باشد:

تبصره1:احداث اطاق كارگر،دفتركار،محل جمع آوري كود،حمام ضد كنه،...بستگي به امكانات ونيازدامدر دارد.

تبصره2:درمناطقي كه محدوديت زمين وجودنداشته باشد،بهاربندتا4/2مترمربع قابل افزايش است.

تبصره3:باتوجه به عوامل جوي وشرايط اقليمي درمناطق مختلف كشور،بنابه تشخيص كميسيون صدورپروانه استان مي توان به جاي سكوي علوفه(غيرمسقف)ازانبارعلوفه(مسقف)استفاده كرد.

4-فواصل:رعايت فواصل درخصوص تاسيسات پرواربندي بره،برطبق جدول فواصل منضم به ((نظام))الزامي است.

تاسيس واحد پرورش گوسفند داشتی                                                                                                                                        

ضوابط صدورپروانه تاسيس واحدهاي گوسفندداشتي

(روشهاي معمول توليد،پرورش گله هاي خالص نژادي،توليدقوچ اصلاح شده ،توليدبره هاي آميخته):

1-ظرفيت:ظرفيت واحدهاي جديدالتاسيس پرورش گوسفندداشتي نبايداز100راس ميش مادركمترباشدوظرفيتهاي بيشتر،به شرح زيرتعيين مي گردد.

-واحدهاي پرورش گوسفهندداشتي به ظرفيت 100الي1000راس ميش مادر،كه براي كليه متقاضيان واجدشرايط مجازمي باشد.

-واحدهاي پرورش گوسفندداشتي به ظرفيت به بيش از1000راس ميش مادر،كه براي شركتهاي تعاوني توليدوكشت وصنعتهاي واجدشرايط مجازمي باشد.

2-زمين:حداقل زمين موردنيازجهت تاسيس واحدهاي پرورش گوسفندداشتي برحسب ميزاني كه درذيل نقشه هاي منظم به ((نظام))قيدشده است،مشخص مي شود.

ظرفيت پروانه تاسيس گوسفندداشتي براساس ظرفيت پروانه چراوسايرمنابع چرائي تحت مالكيت(دست كاشت،پس چروبقاياي محصولات زراعي)تعيين مي گردد.

تبصره1:گوسفنددارائي كه درطرحهاي مرتعداري مشاركت دارند،دراخذپروانه تاسيس گوسفندداشتي ازاولويت خاص برخوردارخواهندبود.

تبصره2:متقاضيان كه داراي زمين زراعي جهت كشت علوفه هستند،ازاولويت بيشتري دراخذپروانه تاسيس برخوردارخواهندبود.

3-نقشه وجايگاه:جهت نگهداري وپرورش گوسفندداشتي،نقشه هاي تيپ براي ظرفيتهاي 100-200-300-500راس براي اقليمهاي سردسير،گرمسيرومعتدل به شرح منضم به نظام طراحي،پيش بيني وترسيم شده است.

مباني محاسباتي نقشه هاي تهيه شده برحسب يك راس ميش مادرتعيين مي شود.

متوسط مساحت نقشه هاي تهيه شده برحسب يك راس ميش داشتي 95/1مترمربع مسقف و3مترمربع غيرمسقف به شرح زير است.

تبصره1:احداث اطاق كارگر،دفتركار،حفظ ماشين آلات،محل جمع آوري كودوحمام ضد كنه كه موقعيت آنهادرنقشه مجموعه مشخص شده،بستگي به امكانات ونيازدامداردارد.

تبصره2:درواحدهاي گوسفندداري داشتي چنانچه برحسب شرايط منطقه اي واقليمي،معماري سنتي ونوع مصالح،اندازه اجزاي ساختمانهانيازبه تغييرداشته باشد،درچهارچوب نقشه هاي تيپ وضمن رعايت مساحت مفيدتعيين شده واستفاده ازمصالح محلي وبانظركارشناس ذيصلاح اموردام،قابل تغييرمي باشد.

تبصره3:مساحت زيربناي مفيددرنظرگرفته شده درجدول،براي ميش باتوجه به جثه حيوان وميانگين وزني ونژادي آن،قابل كاهش ياافزايش به ميزان 2/0مترمربع مي باشد.

تبصره4:باتوجه به عوامل جوي وشرايط اقليمي درمناطق مختلف كشور،بنابه تشخيص كميسيون صدورپروانه استان،مي توان به جاي سكوي علوفه (غيرمسقف)ازانبارعلوفه(مسقف)استفاده كرد.

4-فواصل:رعايت فواصل درخصوص پرورش گوسفندداشتي،برطبق جدول فواصل،الزامي است.

تب شير يک بيماري متابوليکي است که قبل از زايمان يا به هنگام زايمان اتفاق مي افتد، و با کاهش سريع غلظت کلسيم پلاسما مشخص مي شود که به دليل از دست رفتن نسبتا سريع کلسيم پلاسما براي تشکيل آغوز ايجاد مي شود. براي مثال گاوي که 10 ليتر آغوز توليد مي کند، در حدود 23 گرم کلسيم را در يک دوشش از دست مي دهد. اين مقدار، 9 برابر ميزاني است که در مخزن پلاسمايي گاو وجود دارد. کلسيمي که از مخزن پلاسمايي خارج شده است، بايستي با افزايش جذب روده اي يا آزاد سازي کلسيم استخواني يا هر دو جايگزين شود. در طول دوره خشکي، احتياجات کلسيم گاو حداقل مي باشد و شامل مصرف کلسيم توسط جنين و کلسيم اندوژنوسي در مدفوع است، که حدود 10 - 10 گرم در روز مي باشد، لذا مکانيسم لازم براي جايگزين کردن کلسيم پلاسما غير فعال است. ليکن، هنگام زايمان، گاو بايد بيش از 30 گرم کلسيم را در روز به مخزن کلسيم وارد کند.
در نتيجه بيشتر گاوها متعاقب نياز ناگهاني به کلسيم در هنگام زايمان، در روز اول بعد از زايمان تا زماني که روده و استخوان به تقاضاي کلسيم مورد نياز براي شيردهي عادت کند، علايمي از هيپوکلسيمي را نشان مي دهند. در بعضي از گاوها، مصرف کلسيم براي شيردهي موجب مي شود که غلظت خارج سلولي و پلاسمايي کلسيم به حدي تنزل يابد که وظيفه عصبي - عضلاني آن مختل شده و موجب بروز علايم کلينيکي تب شير شود.
تا هنگام عادت کردن گاوها به مکانيسم انتقال روده اي و استخواني از کلسيم، از تزريق وريدي کلسيم (8 تا 10 گرم) استفاده مي شود و اگر درمان صورت نگيرد، حدود 60 تا 70 درصد گاوها مي ميرند.

عوامل زمينه ساز براي ابتلا به تب شير:
نژاد: بعضي نژادها مانند نژاد جرسي، سفيد و قرمز سوئدي و جزيره کانال مانش به تب شير حساس ترند.
سن: با افزايش سن گاو، وقوع تب شير نيز افزايش مي يابد.
جيره: امروزه مشخص شده است که دست کاري و تغيير ميزان کلسيم و فسفر جيره بر وقوع تب شير موثر است.

علائم تب شير: واژه تب شير اصطلاح صحيحي نيست زيرا در اين بيماري، درجه حرارت بدن طبيعي بوده، و گاهي کمتر از حد طبيعي هم مي باشد. عمده ترين علائم تب شير شامل کاهش اشتها، کاهش فعاليت دستگاه گوارش، بي اعتنايي به محيط، حساسيت بيش از حد، تيره گي و فرورفتگي بيش از حد چشم ها و ضعف دست و پا مي باشد. با پيشرفت بيماري، گاو قادر به ايستادن نبوده و روي جناغ سينه اش دراز مي کشد، ستون فقرات گاو به شکل S در مي آيد و سرش را روي پهلويش قرار مي دهد. يکي از علايم ديگر، سردي بيش از حد نوک گوش هاي گاو است که به ويژه براي اشتباه نگرفتن بيماري تب شير با کتوز مي تواند مفيد باشد. از ديگر علايم آن عدم دفع ادرار و مدفوع است. لازم به ذکر است که در صورت عدم معالجه درصد بالايي از گاوها تلف مي شوند. گاوي که از تب شير رنج مي برد در حالت گرفتگي عضلاني دراز کشيده، ماهيچه هايش تحليل رفته و موجب ناتواني او از برخاستن مي شود و سرانجام رباط ها و تاندون ها قطع شده و در بعضي موارد شکستگي استخوان گزارش مي شود که معمولا ناشي از کوشش حيوان براي برخاستن است.

درمان تب شير:
1- تزريق وريدي محلول هاي کلسيم نظير بروگلوکونات 23 درصد کلسيم که براي هر گاو تزريق 400 تا 800 ميلي ليتر رايج است. تزريق وريدي ترجيح داده مي شود چون واکنش سريع تر مي باشد. در صورتي که گاو هنوز بر روي پاهاي خود ايستاده و نگراني از ايست قلبي وجود داشته باشد مي توان از تزريق زير جلدي هم استفاده کرد. بهترين توصيه اين است که نيمي از محلول به صورت تزريق وريدي و بقيه محلول به شکل زير جلدي استفاده شود. به علاوه، در حدود 25 درصد گاوهايي که بهبود مي يابند دوباره مبتلا مي شوند و نياز به درمان دوباره دارند. همچنين گاوهايي که بهبود يافتند توليد کمتري دارند و به بيماري متابوليکي و عفوني حساس ترند
2- دست کاري جيره و درمان هورموني که هميشه قابل دسترس نيست.
3- تجويز دهاني مقادير بالاي نمک هاي کلسيمي نظير کلريد کلسيم.
پيشگيري از تب شير: در بين روشهاي مختلفي که براي کنترل تب شير استفاده مي شود، بيشترين پيشرفت و بهبود با برنامه هاي مديريت جيره غذايي حاصل شده است. حتي اخيرا تلاش هايي بر روي دستکاري سطوح کلسيم جيره براي کنترل تب شير متمرکز شده است، ليکن نتايج حاصل از آن به جز در مورد جيره هايي با تراکم بسيار پايين کلسيم متفاوت بوده است(10 - 8 گرم در روز).
جهت کاهش وقوع تب شير، جيره گاو خشک بايستي روزانه 60 تا 80 گرم کلسيم و 30 تا 35 گرم فسفر براي گاوهاي نژاد بزرگ تامين کند. گاوهاي نژاد کوچک بايد 80 درصد اين مقادير را دريافت کنند. اگر طي دوره خشک مصرف کلسيم و فسفر در اين محدوده حفظ شود، گاو با سهولت بيشتري مي تواند در شروع مرحله شيردهي کلسيم از دست رفته براي توليد شير را جبران نمايد. مصرف زياد کلسيم هنگامي اتفاق مي افتد که يونجه علوفه اصلي در دوره خشک باشد. يونجه داراي 11 گرم کلسيم در هر کيلوگرم ماده خشک است. جهت تثبيت مصرف کلسيم در حد مطلوب در جيره گاو خشک، يونجه بايستي به 5 تا 7 کيلوگرم در روز محدود شود. امکان تغذيه اين مقدار يونجه مشروط به تغذيه منبع فسفري است که فاقد کلسيم باشد( نظير منو سديم فسفات يا منو آمونيوم فسفات). منابع مواد معدني تجاري را جز به هنگام اطمينان از وجود نسبت صحيح کلسيم - فسفر نبايد مورد استفاده قرار داد. سيلوي ذرت داراي مقادير همساني از کلسيم و فسفر است. تغذيه سيلوي ذرت ممکن است که موجب کمبود کلسيم و فسفر شود، لذا بايستي با منابع کلسيم و فسفر تکميل شود. جايگزين کردن گراس به جاي يونجه نيز مصرف کلسيم را کاهش مي دهد.
تغذيه گاوها با يک جيره ويژه داراي کمبود کلسيم(کمتر از 11 گرم) به مدت 4 تا 8 روز پيش از زايمان، مي تواند تب شير را از 50 تا 70 درصد در گاوهاي حساس به اين عارضه کاهش دهد. در اين صورت پيش بيني دقيق زايمان ضروري است زيرا تغذيه جيره هاي داراي کلسيم کم، ذخاير کلسيم را تهي خواهد ساخت. تغذيه جيره کم کلسيم پيش از زايمان، سيتم هورموني مربوط به کلسيم را در گاو تحريک مي کند.
منبع: ناهنجاريهاي متابوليکي در گاو / دکتر غلامرضا قرباني